Wettelijk en bovenwettelijk verlof: het verschil, en waarom het uitmaakt
Deze pagina gaat over Nederlands arbeidsrecht. Wettelijk verlof is vier keer je weekuren per jaar; alles daarboven is bovenwettelijk — en dat vervalt op een heel ander moment.
| Uren per week | Wettelijke vakantie-uren | Bij dagen van 8 uur |
|---|---|---|
| 40 uur | 160 uur | 20 dagen |
| 38 uur | 152 uur | 19 dagen |
| 36 uur | 144 uur | 18 dagen |
| 32 uur | 128 uur | 16 dagen |
| 24 uur | 96 uur | 12 dagen |
| 20 uur | 80 uur | 10 dagen |
| 16 uur | 64 uur | 8 dagen |
Wat zijn wettelijke vakantiedagen?
De wet geeft elke werknemer per jaar minstens vier keer het aantal overeengekomen uren per week aan vakantie met behoud van loon (art. 7:634 BW). Bij een 40-urige werkweek is dat 160 uur, oftewel twintig dagen van acht uur. Het is een ondergrens: eronder mag niet, erboven wel.
- Uitgedrukt in uren, niet in dagen — dat maakt het bij deeltijd zuiverder
- Opbouw loopt door tijdens ziekte (art. 7:635 lid 4 BW)
- Ook opgebouwd over maanden waarin je geen vakantie hebt genomen
En wat is bovenwettelijk verlof dan?
Alles boven dat wettelijke minimum. Krijg je bij een 40-urige week 25 vakantiedagen, dan zijn er twintig wettelijk en vijf bovenwettelijk. Die vijf komen niet uit de wet maar uit je cao of je contract, en dus gelden er andere regels voor. Bovenwettelijke vakantiedagen en bovenwettelijk verlof zijn twee namen voor hetzelfde.
- Komt uit de cao of de individuele arbeidsovereenkomst
- Vaak seniorendagen, leeftijdsdagen of extra dagen als arbeidsvoorwaarde
- De afspraak bepaalt de spelregels, zolang die de wet niet ondergraaft
Wanneer vervallen ze?
Hier zit het praktische verschil, en de reden dat het onderscheid ertoe doet. Wettelijke dagen vervallen een half jaar na het jaar waarin ze zijn opgebouwd: die van 2026 zijn op 1 juli 2027 weg (art. 7:640a BW). Bovenwettelijke dagen verjaren pas na vijf jaar (art. 7:642 BW). Bij ziekte, en bij het meenemen naar een volgend jaar, ligt het anders — dat staat op de pagina over vervallen vakantiedagen.
- De korte termijn vervalt niet als de werknemer redelijkerwijs niet in staat was op te nemen
- Een langere termijn afspreken mag; korter dan de wet mag niet
- De werkgever moet de werknemer in staat stellen het verlof op te nemen
Welke dagen neem je eerst op?
De wet schrijft geen volgorde voor. In de praktijk worden opgenomen uren meestal eerst van het saldo afgeboekt dat het eerst vervalt — de wettelijke dagen — omdat de werknemer daar het meest aan heeft. Je cao of arbeidsovereenkomst kan hier iets anders over zeggen, en die afspraak gaat dan voor.
- Kijk eerst wat je cao erover zegt voordat je een vaste volgorde inregelt
- Leg de gekozen volgorde vast, zodat saldo's navolgbaar blijven
- Boek af per uur, niet per dag, als je met deeltijdcontracten werkt
Mag je ze uitbetalen?
Wettelijke vakantiedagen mogen tijdens het dienstverband niet worden afgekocht (art. 7:640 BW) — het idee is dat mensen echt uitrusten. Bij het einde van het dienstverband worden openstaande dagen wél uitbetaald. Bovenwettelijke dagen mogen wel tussentijds worden uitbetaald, als dat is afgesproken.
- Tijdens dienstverband: wettelijk nee, bovenwettelijk alleen met afspraak
- Bij uitdiensttreding: het hele openstaande saldo wordt uitbetaald
- Verplicht opnemen van collectieve dagen vraagt een grondslag in cao of contract
| Wettelijk | Bovenwettelijk | |
|---|---|---|
| Waar het vandaan komt | De wet: art. 7:634 BW | Je cao of de arbeidsovereenkomst |
| Hoeveel | Vier keer de overeengekomen weekuren per jaar | Alles wat je daarbovenop afspreekt |
| Wanneer het vervalt | Zes maanden na het opbouwjaar (art. 7:640a BW) | Vijf jaar na het opbouwjaar (art. 7:642 BW) |
| Uitbetalen tijdens dienstverband | Niet toegestaan (art. 7:640 BW) | Mag, als het is afgesproken |
Waar dit misgaat in de praktijk
Twee saldo's met twee vervaltermijnen bijhouden in een spreadsheet gaat een tijdje goed, tot iemand in juni vraagt hoeveel uur er volgende maand verdampt. In Celtucom loopt de verlofregistratie mee met de rest: wettelijk en bovenwettelijk verlof staan er als aparte saldo's, medewerkers dienen hun verlof in de app in en zien die saldo's staan — inclusief wat er binnenkort vervalt — en keurt de leidinggevende de aanvraag daar goed, naast het rooster en de urenstaten, zodat goedgekeurd verlof meteen in de planning en de rapportage zichtbaar is. Let op dat zorgverlof daar los van staat: dat is een eigen recht met een eigen teller. En waar een cao ADV- of ATV-dagen kent, komt er een derde saldo bij dat helemaal buiten de wet om is afgesproken.
Deze pagina is algemene informatie over Nederlands arbeidsrecht, geen juridisch advies. Je cao of arbeidsovereenkomst kan gunstiger afwijken, en die afspraak gaat dan voor. En verwar vakantiedagen niet met vakantiegeld: dat is geld uit een andere wet, met eigen regels.
Bekijk Celtucom met je eigen team
Plan een demo en we laten zien hoe het past bij hoe jouw organisatie écht werkt.